miércoles, 30 de mayo de 2012

A festa tradicional da "corrida do galo"

A "corrida do Galo" era unha tradicional festa págana popular, aínda que nalgúns recunchos do val do Tea aínda celebrase como no serán de Toutón, na maioría das parroquias xa esta desaparecida e practicamente esquecida. Esta antiquísima festa pode ser orixe de moitos simbolismo de herdanza da cultura galaica, como o famoso galo de Portugal orixinario de Barcelos (preto de Braga).

 No concello varias parroquias aínda a celebraban fai menos de 50 anos atrás, encontrando información da de Fozara que a describían os arqueólogos Jose Manuel Hidalgo Cuñarro e Fernanado Javier Costas Goberna a finais dos 70 cando foron facer un estudo do castro da Cidade de Caneira na mesma parroquia, a descrición di así.

Non fai moito tempo, cerca do lugar onde se sitúa o castro estudado, celebrábase unha tradicional festa págana, que consistía en sacrificar o galo máis fermoso da parroquia da forma seguinte: 
Primeiro se recollían gran cantidade de laranxas bravas, que se levaban o lugar onde celebrase o festexo, onde, despois de haberse colocado tódalas persoas en círculo, soltábase o galo e se procedía a "laranxear o galo". 
A continuación, a un dos mozos asistentes o sacrificio vendábanselle os ollos. Procedíase a aterrar o galo deixando só a cabeza fora e pondo o mozo a tres pasos del armado con un pau, co que debía darlle o golpe de graza, dándolle tres oportunidades para acertar, sendo sustituido por outro se non o conseguía. 
O final a comisión organizadora comíase o galo. O remate do sacrificio do animal , a comisión tiña preparadas unhas coplas satíricas atacando, nunha gran brincadeira, os defectos e actos de determinados veciños da comunidade parroquial. 

Esta festividade que describen celebrábase no entroido.
Na imaxe, celebración da conmemoración do "xuízo do galo" no entroido da parroquia de Prado.


Nesta festa tamén había variantes según as parroquias como en Toutón e Padróns. Nesta última, a variante era que o galo en vez de aterralo colgábase dun pau. Pola contra en Toutón tiña máis variantes, pois semella con máis antigüidade, primeiro se collía o galo máis fermoso e bravo da parroquia, despois se escollían un rei e unha raíña entre os xovenes máis agraciados. Despois se laranxeaba o galo e mandábase un xoven cos ollos tapados a tentar darlle a cabeza do galo aterrado, pero coa variante de que o golpe de graza tíñallo que dar o rei da festa. Por último saian a relucir as coplas satíricas do testamento do galo.

Na imaxe, nenos correndo o galo no serán da parroquia de Toutón, Mondariz.

Outras parroquias pola contra pese a que dende mediados do século pasado foise perdendo esta festa polo seu "paganismo" ou pola perda de tradicións das novas xeracións, foron recuperando esta tradicional festividade como o caso de Toutón e actualmente Prado, que a recuperou no 2011. Nestas novas celebracións xa non sofren o animal, simplemente e simbólico e fai pouco máis que xogar cos nenos. Pola contra engadíronse outras actividades como xogos populares e tradicionais.

Recordar que esta festividade estaba presente en moitas zonas da Galiza, sobre todo nas terras do sur preto da costa e norte de Portugal. Pero hai moito máis, pois na Bretaña na zona de Autrein, son varios os galos que se aterran ata o pescozo, e logo mortos coa súa sangue se marcan as catro esquinas da casa nova na cidade. Isto quere dicir, que existira ou non o que se chamou "cultura celta", esta e unha mostra máis entre o parecido e semellante que foron as chamadas culturas do norte do Atlántico ou célticas.

No video a corrida do galo da parroquia de Cobres, en Vilaboa nos anos 70.

miércoles, 9 de mayo de 2012

Interesante votarlle un ollo

Blogue Destrucción do patrimonio Galego dende o 2.000 o 2.003
http://destruccionpatrimonio-patinho.blogspot.com.es/

lunes, 7 de mayo de 2012

Actualidade: El Seprona descubre en dos naves 15 toneladas de cadáveres de animales.

Estaban almacenados en una antigua empresa de curtidos de As Neves El Servicio de Protección de la Naturaleza (Seprona) de Vigo ha descubierto en el municipio pontevedrés de As Neves un gran almacén de cadáveres de animales domésticos y salvajes. Los agentes de la Guardia Civil localizaron en dos naves ubicadas a las afueras de esta localidad, en una antigua empresa de curtidos, alrededor de 15.000 kilos de cuerpos que se presume que proceden en su mayor parte de mascotas que particulares depositan en clínicas veterinarias, perreras, centros de hípica o mataderos. Los cuerpos se almacenaban sin autorización ni documentación para acreditar su destrucción de acuerdo con el reglamento comunitario, según pudieron comprobar los miembros de la investigación. Las pesquisas realizadas les llevaron también hasta el municipio de Salceda de Caselas (Pontevedra), donde localizaron un total de 160 animales muertos en las instalaciones de una empresa relacionada con el mundo animal en el momento en el que iban a ser cargados en un camión. Los ejemplares se encontraban frescos y en estado de descongelación, sin que los responsables pudiesen acreditar autorización alguna para su almacenamiento. Del mismo modo, también se conservaban de manera irregular cuerpos sin vida de perros, gatos, jabalíes, jinetas y aves de pequeño tamaño.

Servicios veterinarios
En colaboración con los servicios veterinarios de la Xunta, los agentes procedieron a la intervención de todos los cuerpos, que fueron transportados hasta una planta ubicada en la provincia de Salamanca para su destrucción. El Seprona investiga ahora el riesgo para la salud pública y medioambiental que puede haber supuesto la gestión irregular de semejante cantidad de cadáveres de animales fuera de los cauces legales que están establecidos para su eliminación. La normativa califica como «subproductos animales» los cuerpos enteros o partes de ejemplares que no están destinados al consumo humano. Los restos hallados en ambas localidades se encuentran dentro de la categoría 1 , que es la que exige un mayor control en su gestión para impedir que se introduzcan en el mercado para regresar a la cadena alimenticia, puesto que muchos ejemplares pueden haber padecido enfermedades infecciosas o haber estado a tratamiento con medicamentos. La normativa obliga a su destrucción mediante la incineración.

FONTE: La Voz de Galicia.

viernes, 4 de mayo de 2012

Alerta, nos fumigan!!

ASPAPEL e Xunta planexan fumigar sobre espazos protexidos, ríos e vilas. Mapas das localizacións

 Fumigacions-Pontevedra4 de maio de 2012. ADEGA vén de coñecer as zonas propostas por ASPAPEL para desenvolver as fumigacións dos eucaliptais co tóxico Flufenoxuron nas provincias da Coruña (40 localizacións), Pontevedra (28 sitios) e Lugo (1 área).  Na documentación cartográfica, elaborada pola empresa Fitoaragón S.L., indícanse 69 áreas de 8 km de diámetro cada unha, denominadas "zonas de tratamento químico". Nelas localízanse as masas de eucaliptos máis densas e con maior afectación do gorgullo, mais tamén inclúen lugares habitados, cursos fluviais e mesmo espazos da Rede Natura 2000. Dada a toxicidade do principio activo e a enorme dispersión dos métodos aéreos, persoas, animais e mesmo biodiversidade ameazada estarán expostas ao veleno. ADEGA advirte á Xunta de que podería estar sendo cómplice, de seguir "avalando" estas prácticas, dun delicto contra a saúde das persoas e o medio ambiente.

Un importante número das áreas nas que están proxectadas as fumigacións inclúen territorio da Rede Natura 2000 no que están presentes, entre outras, especies protexidas de insectos a cuxa conservación obriga a Directiva 92/43 CEE e que tamén se verán afectados polo tóxico. Por exemplo, a bolboreta Euphydryas aurinia e o escarabello Lucanus cervus (vacaloura) están consideradas de interese comunitario e figuran no Anexo II da Directiva de Hábitats.
A maiores, as poboacións do lepidóptero Zerynthia rumina, considerada en perigo de extinción e do coleóptero Cerambyx cerdo (capricornio das aciñeiras, o escarabello máis grande de Galiza), vulnerábel, poderían sufrir os efectos das fumigacións. E alén dos insectos protexidos, tamén as aves insectívoras e os morcegos, entre outros, acusarían os efectos do veleno. FumigaPantinAtendendo á Lei 42/2007 do Patrimonio Natural e da Biodiversidade e á Lei 9/2001 de Conservación da Natureza calquera dano a estas especies podería ser constitutivo dunha falta moi grave e mesmo dun delicto penal, coa agravante de ser a propia administración quen o cometería.
Tivo en conta a Xunta a presenza destas especies protexidas, ameazadas e en perigo de extinción nas parcelas fumigadas, incluidas ou próximas a espazos protexidos? Considerou a Xunta os riscos das fumigacións sobre a saúde das persoas e a calidade dos recursos hídricos, dada a presenza nas "zonas de tratamento" de núcleos de poboación e cursos fluviais? Cal é a opinión da D. X. de Conservación da Natureza, da D. X. de Saúde Pública e de Augas de Galiza polo que atinxe ao envelenamento da auga?
A escandalosa submisión ao lobby do eucalipto que amosou a administración galega, corroborada por unha política forestal hiperpermisiva coas pasteiras e os seus intereses (Lei de Montes, Orde dos cultivos enerxéticos), non pode xustificar o envelenamento deliberado das persoas e o medio ambiente.

miércoles, 25 de abril de 2012

Historia da luz en Ponteareas, a antiga central de Pardellas

No lugar de Pardellas, na Freixa (parroquia de Ribadetea) D. Antonio Sestelo Gayoso e D. Jose Gayoso Maquieira iniciaron a industria da luz en Ponteareas. Corria o ano 1895 e construese no lugar de Pardellas unha turbina para xenerar corrente eléctrica e asi suministrar Ponteareas.
Imaxe das ruinas da antiga fabrica da luz de Pardellas.

O 13 de xullo do 1895 chega a corrente eléctrica a Ponteareas, sendo o alcalde da vila Don Pedro Estevez Amil. A corrente ben suministrada dende a turbina da Freixa, que estaba situada o lado dunha molineira a cal traballaba a nivel maior e algo máis industrial que os típicos muiños da época.
Vista da fachada en ruinas da antiga instalación de Pardellas, na cal nos seus inicios tamén tiña unha muiñeira pegada a instalación máis antiga.

No 1902 se melloran as instalación de Pardellase colocandose unha turbina de 50 Kw. Nese ano tamén a antiga compañia formada por Gayoso Maquieira e Sestelo Gayoso pasa a unha sociedade únicamente dirixida por Antonio Sestelo.
Nove anos despois, no 1911 un incendio destrue a "molineira" que se atopaba pegada a antiga instalación de corrente eléctrica. Esta noticia saía publicada no antigo diario El Tea o 11 de febreiro do 1911 desta maneira:
"la rápida intervención del "chaufer" (chofer) del Señor Brey y los hermanos Covelo la salvaron de la quema del Señor Brey y los hermanos Covelo la salvaron de la quema." 

Non tiven tempo aínda de estudar a antiga molineira de Pardellas, pero parece polo que dí El Tea esta pertencia o señor Brey e os irmáns Covelo.

Interior ruinoso da antiga central, onde se pode ver aínda o fondo o resto dunha base dunha roda de muiño da antiga molineira de Pardellas.

Pouco despois do incendio da molineira, no 1913, comezan as obras da central hidráulica de Maceira (concello de Covelo), no lugar chamado O Monte dos Penedos. Dez anos despois, Antonio Sestelo recibe 8.500 kilos de cable para o tendido de corrente dende Maceira ata Ponteareas, colocandose en postes. Isto fai que a central de Pardellas xa no sexa a única que abasteza Ponteareas e a súa zona de ribeira do Tea.

Ruinas no interior da antiga central.

En 1925 a central de Pardellas pasa a mans Idelacio Estevez, e recibe o nome de Electra Pardellas. Asi pois o suministro de eléctrico de Ponteareas queda a cargo desta empresa e de Cental de electricidad de Ponteareas Antonio Sestelo e hijo, que suministran dende Maceira.

Desta maneira aguantou 23 anos máis a central eléctrica de Pardellas, ata o 1948, onde se queimou o dimano da instalación chegando o seu fin, pois a empresa Electra Pardellas decide parar de producir electricidade abandoando as instalacións, pero segue coa distribución adquerindo corrente de Unión Fenosa.

Monumento coa antiga turbina feito no seu centenario o 13 de xuño de 1995, recordando a antiga central de corrente de Pardellas a cal se atopa en ruinas detras en a Freixa, Ribadetea.

sábado, 14 de abril de 2012

Festas: El requesón más ecológico de As Neves

Se repartieron 5.300 bolitas de degustación y se vendieron 1.200 kilos del empaquetado

Cientos de asistentes eligieron la Feira do Requeixo e do Mel das Neves para disfrutar del Viernes Santo. A pesar de la lluvia, las dos carpas repletas de puestos gastronómicos y de artesanía se llenaron hasta los topes. Los organizadores agotaron su "requeixo" a mediodía y tuvieron que hacerse con más para la degustación de la tarde con vino tinto de Rubiós. Esta ha sido la primera fiesta en la que se ha servido requesón elaborado con leche ecológica.
En plena Semana Santa, la veintiuna edición de la "Feira do Requeixo e do Mel das Neves" volvió a ser un atractivo vacacional para vecinos de la comarca y visitantes este Viernes Santo. La lluvia no hizo cambiar los planes de los cientos de adeptos del requesón nevense. La previsión de la Sociedad Cooperativa Agraria Condado-Paradanta era repartir 5.000 raciones y se quedó corta, llegaron a las 5.300. Además, muchos se llevaron este queso singular a casa. La previsión era despachar mil kilos envasados y se superaron los mil doscientos.

En esta edición se introdujo como acompañante opcional mermelada artesanal, sin embargo no pudo competir con la miel, que, según el presidente de la cooperativa nevense, Alejandro Martínez "miel y requeixo son el matrimonio perfecto, los demás son compañeros de viaje, pero no pueden competir".

Bajo dos carpas repletas de puestos de venta resultaba difícil caminar ante semejante aluvión de gente. Se superaron las expectativas, tanto de venta como de visitantes. La lluvia fina que comenzó a caer a mediodía no mermó la fiesta que continuó por la tarde con actividades infantiles y degustación del requesón con vino tinto de Rubiós.

La novedad la encontramos en una de las materias primas. El requesón de As Neves se elabora ahora con leche ecológica procedente de una explotación láctea de Allariz. Por eso, aunque su precio subió a 1,30 euros, nadie se resistió a probarlo.
Algunos optaron, sin embargo, por saborear otras variedades del requesón, como el grupo del nevense Pedro Luis Martínez, residente en O Carballiño, donde se decantaron por la cuajada de requesón y la tarta de requesón con café.

Aún así, algún nevense melancólico no pudo evitar recordar el requesón de antaño, originario de la parroquia de Cerdeira: "aquello sí que era sabor, se hacía con leche de cabra y se envolvía en hojas de higuera".
La feria incluyó una gran variedad gastronómica, en ella además de requesón se pudo probar desde embutidos de Beariz, hasta oreja, empanada, callos, filloas y vinos de tres bodegas de D.O. Rías Baixas. Por eso, muchos hicieron boca con el requesón y acabaron comiendo en algún puesto. Mientras que otros, dejaron hueco para tomar lamprea en alguno de los restaurantes nevenses.

Entre los asistentes se dejaron ver alcaldes y concejales de Mos, Arbo, Salvaterra o Ponteareas.

FONTE: Faro de Vigo

jueves, 12 de abril de 2012

Nuevos datos revelan que Neixón podría albergar el castro más antiguo de Galicia

Imagen del Castro de Neixón, en el ayuntamiento de Boiro. | Ayto de Boiro

Imagen del Castro de Neixón, en el ayuntamiento de Boiro. | Ayto de Boiro

  • El 'Castro Pequeno' podría estar habitado hace 5.000 años
  • El yacimiento tiene un gran valor ritual, metalúrgico y poblacional
  • Se han detectado indicios de una gran contaminación mineral
  • Pudo tener una gran actividad minera en el Neolítico

La noticia se ha dado a conocer en el IIº Congreso Internacional de Arqueoloxía de Vilalba por el equipo del proyecto 'Xeoarqueoloxía e reconstrucción paleoambiental. Metodoloxía aplicada a contextos arqueolóxicos-culturais' que dirige Manuela Costa Casais, del Consejo Superior de Investigaciones Científicas (CSIC).

Los datos aportados por el carbono 14, y analizadas en un laboratorio de Uppsala (Finlandia) unos restos de carbón vegetal recogidos en una de las cabañas del 'Castro pequeño', aportan unas fechas que oscilan entre los 3.200 y los 2.800 años antes de Cristo, una datación nunca encontrada antes en un castro. "Esto indicaría el importante valor religioso, ritual y cultural de este espacio a lo largo de los siglos", destaca Xurxo Ayán, el director de la excavación de estos dos castros entre 2003 y 2008.

Xurxo Ayán, durante una de las campañas en los castros. | certo.es

Xurxo Ayán, durante una de las campañas en los castros.

Las numerosas muestras recogidas en sus seis campañas y la meticulosidad de la investigación desarrollada han servido para que Manuela Costa haya decidido profundizar en los estudios a través de la paleometalurgia, las ciencias de la tierra y la reconstrucción en 3D.

Gran interés

"Precisamente, en estos castros se dan tres importantes elementos: la habitacionalidad, la metalurgia y los espacios rituales que lo hacen muy interesante para este tipo de estudios", añade Ayán que apunta que los nuevos descubrimientos podrían publicarse, en breve, en una importante revista científica.

Además de las dataciones del carbono 14, también se ha constatado que los materiales analizados tienen una importante contaminación de cobre, lo que podría revolucionar las investigaciones castreñas ya que, habitualmente, esta cultura trabajaba, principalmente, el bronce.

Las nuevas investigaciones demuestran un pleno desarrollo tecnológico de la metalurgia del bronce, un aprovisionamiento local de cobre y una tradición que se remonta en el tiempo. Hasta ahora se especulaba con el comienzo de la metalurgia de cobre en Galicia hacia el 2300 a. C. pero todo parece indicar que en esta zona de la ría de Arousa se practicase ya unos cuantos siglos antes.

Restos más antiguos

El equipo arqueológico de Ayán. | certo.es

El equipo arqueológico de Ayán.

Precisamente, hace 2.300 años a.C. están datados los restos de mineral más antiguos encontrados en Galicia, concretamente en el islote de Areosa, en la Ría de Arousa, donde también se encuentran los castros de Neixón. "Y todo va encajando, porque hay vetas importantes de cobre en Lousame, muy cerca de aquí, donde también hay bronce, plomo y estaño", asegura.

"Neixón pudo tener una actividad minera en su época equiparable a la que tuvieron las Médulas en época romana", dice Ayán que asegura que este yacimiento podría ser único en Galicia para estudiar la evolución de la población a lo largo de los últimos 5.000 años.

Ésta es la primera vez, desde 1976, que se publica un artículo científico sobre el llamado 'Castro pequeño'. Desde 2003 y hasta 2008 un equipo de arqueólogos, antropólogos y etnólogos, dirigidos por Ayán, han trabajado en este yacimiento en un ambicioso proyecto de divulgación social en colaboración con los vecinos y las asociaciones locales. Tres años después ya se comienzan a conocer los resultados científicos de las excavaciones.

Historia

Los conocidos como Castros de Punta Neixón son dos poblados contiguos -'Castro Pequeno' y 'Castro Grande'- cuyo período de ocupación se creía, hasta ahora, que era desde finales de la Edad de Bronce hasta la época tardorromana. El llamado 'Castro Pequeno' está situado en una pequeña península y tiene los testimonios más antiguos de ocupación, mientras que el 'Castro Grande', a escasos 100 metros del anterior, fue fundado alrededor del siglo V antes de Cristo, posiblemente cuando el 'Castro Pequeno' estaba ya abandonado o en proceso de abandono. Fueron excavados por Florentino López Cuevillas -en la década de 1920-, Fernando Acuña Castroviejo -en la década de 1970- y Xurxo Ayán Vila -desde 2003 a 2008-.

Hasta ahora, los materiales arqueológicos localizados en estos yacimientos ya eran de gran interés, especialmente por lo que se refiere a los productos de importación, que demuestran la relevancia de los castros como un lugar de intercambio entre navegantes mediterráneos y poblaciones locales. Entre las piezas más importantes destacan los retos de varios aryballos -recipiente de vidrio púnico-, del siglo V-IV a.C.