martes, 3 de abril de 2012

Hoxe concentración diante do concello

Esta tarde, en réxime de autoconvocatoria, concentrarémonos diante do concello de Ponteareas hoxe ás 20:30h para dicir que non queremos máis lumes, que non queremos que morra máis xente apagando lumes intencionados!!!, que claro que hai que buscar e castigar aos culpables, pero que os políticos tamén son responsables!!!!! Ou é responsabilidade do que non goberna xestionar os rescursos e os medios??? Vémonos pola tarde!!!!!

jueves, 22 de marzo de 2012

Saídas de sendeirismo: Subida a Coto de Eira

Sabado 24 o grupo Montañeiros Porreiros organiza unha subida de sendeirismo o monte da Coto de Eira, que fai linde entre os concellos de O Covelo, Mondariz e Fornelos de Montes.

- Quedarase as 10 da mañá diante do pavillón de Ponteareas para subir en coches ata Gargamala (Mondariz) onde comeza a ruta. Levar un comida lixeira (bocadillo ou froitas) para xantar na cumbre e auga.

- Chegar o pastizal de Gargamala, dende hai partir andando camiño da Coto de Eira, onde visitaremos as mámoas e os petroglifos de camiño a cumbre.

- Xantar na cumbre, e poder ver se temos tempo o cercano foxo do lobo en "W" que esta nunha lomba do lado, ou ben se estamos máis cansos ou co tempo máis enriba descender o monte de novo cara o pastizal.

- E por último, pois iso, o descenso ata os coches. Sair cedo e bo, pois eu polo menos nunca subin a cumbre, e asi non temos problema co tempo, aparte de aproveitar millor o día e poder pararnos máis e visitar máis cousas.

Esperamos que vos animedes.

Noticias: A Xunta arrasa cos únicos vestixios romanos de Noia

O xacemento de Taramancos está a ser usado como recheo para os cimentos da ponte da nova variante de Noia que realiza a Dirección Xeral de Infraestruturas da Xunta. De nada serviron as protestas do concello e de colectivos culturais da zona.

Castro de Taramancos antes da destrucción.

Non é a primeira vez, nin será a ultima que Galicia Confidencial se fai eco da desfeita do noso patrimonio. Se este mércores amosabamos a faciana máis amable do amor polo noso patrimonio, agora falamos de todo o contrario; a desfeita dun novo xacemento arqueolóxico e, desta volta, por parte da Xunta.

Hai unhas semanas dábamos conta, precisamente, deste interesante achado. O xacemento de Taramancos comezouse a escavar este verán, precisamente, como unha actuación de urxencia antes da construción da conexión da Vía de Alta Capacidade (VAP9 Brión-Noia coa estrada SC-550 que une as localidades de Taramancos con Noia. Nun comezo pensouse que o xacemento era pequeno pero, co tempo, descubríronse importantes estruturas, gran cantidade de cerámica e tégula romana e un importante concheiro que non deu tempo a analizar pola premura das obras.

Os achados desvelaron, á falta de estudos máis rigurosos, a posible existencia dun poboado moi antigo, da Idade do Ferro, de tipoloxía totalmente inusual en Galicia, xa que non está fortificado, e parece estar vinculado a actividades de explotación do medio mariño. Pero tamén apareceron posibles restos castrexos e estruturas romanas.

Conservación


Desde o primeiro momento, o rexedor de Noia, Rafa García Guerrero e distintos colectivos culturais da comarca pedíronlle á Xunta que conservara ese poboado, o primeiro que conserva auténticos vestixos da orixe romana deste concello, ou, en todo caso, que deixara máis tempo para escavar. Sen embargo, a Consellería de Medio Ambiente e Infraestrutura opúxose alegando retraso nas obras.

E hoxe, nin mes e medio despois das escavacións, parte do xacemento serve xa como recheo para os cimentos da ponte da nova variante. A parte romana xa non existe e tamén foi danada a estrutura circular dunha cabana. Nin unha explicación de Patrimonio nin da Xunta polo momento. Os único que se pronunciaron para que non se destruíse este valiosísimo patrimonio -unha miudeza para Agustín Hernández, conselleiro de Medio Ambiente, que dixo que castros había moitos en Galicia- foron o Concello de Noia (PSOE, BNG e N.O.I.A.) e a asociación cultural "Terra de Outes".

Críticas á Xunta

O alcalde noiés denuncia que a Xunta de Galicia non está mantendo a "necesaria colaboración entre as administracións" xa que "non informa e tenta agochar que a decisión de eliminar os restos está tomada desde o primeiro intre que apareceron". "Non se buscou en ningún momento alternativas que permitiran as conservación dos restos arqueolóxicos. A eliminación do xacemento é un mero trámite administrativo para a Xunta de Galicia, mentres para os noieses e noiesas supón unha enorme perda do noso patrimonio e da nosa historia, ademais de supor a perda dun enorme atractivo turístico", criticou nun comunicado.

Así, insiste en que o alcalde noiés non dubida en afirmar que "o goberno de Feijóo amosa nas súas políticas un total desprezo da conservación do patrimonio e do medio ambiente. Créanse proteción de espazos naturais e do patrimonio, pero á hora da verdade só son de aplicación para os particulares. As administracións, no canto de dar exemplo, empregamos de xeito abusivo o recurso do "interese xeral" para obviar as proteccións e amoldalas aos intereses políticos".

Regulado por lei

Fontes da Xunta consultadas aseguran que este tipo de obras están reguladas por lei e, polo tanto, non deben dar lugar a "ningunha polémica ou mal interpretación". Din que as obras son excavacións sufragadas pola Xunta para documentar todo o que alí se atope antes de que unha obra pública --a VAC Brión-NOia-- poida afectarlle. "Ademais realízase sempre un estudo de impacto arqueolóxico antes de cada obra e se actúa naqueles xacementos que resulten de interese como foi este caso". E iso é todo. Do informe de Patrimonio sobre o xacemento nada se sabe. Por iso, o PSdeG, a través do deputado José Manuel Lage, ven de reclamarlle á Consellería de Cultura que lle entregue unha copia do mesmo. Un trámite, que sen embargo, pode tardar meses, cando xa non quede nada do chamado castro de taramancos.

Desde Galicia Confidencial animamos a todos os lectores a que nos informedes deste tipo de desfeitas do noso patrimonio. Se sabedes de calquera irregularidade ou agresión contra o territorio non dubidedes en facernola chegar. Aportaremos o noso grao de area para, dentro das nosas posibilidades, evitar que isto aconteza.

Castro de Taramancos despois da destrucción.

lunes, 19 de marzo de 2012

Plantados 190 carballos na Picaraña no día da árbore

Grazas a colaboración do grupo ecoloxista Adenco plantaronse 190 esperanzas para un mundo millor. Tratase de 190 carballos plantados no lugar de As Chans no monte da Picaraña, para conmemorar o día internacional da árbore


lunes, 12 de marzo de 2012

Florece O Condado

Coa anticipada ola de calor que estamos sufrindo en aínda meses de inverno e debida entre outros factores as tormentas solares, están facendo que grande parte da nosa flora comece a florecer como se da primaveira se tratase.

XXIII Día da Árbore

Como todos os anos, o Grupo Ecoloxista ADENCO organiza unha xornada simbólica de plantación de árbores. Queremos chamar a atención sobre a deforestación e invasión de monocultivos, ao tempo de alertar dos perigos da seca, perigos que poden minorarse cunha adecuada política forestal.

Sairase ás 10h da estación de autobuses. Subiremos polo camiño da Picaraña ata as Chans, onde plantaremos as árbores. Un paseo agradable ata a zona onde xa estará todo preparado para plantar. Vémonos!

martes, 6 de marzo de 2012

Descubrimento de novos petroglifos na saida arqueolóxica os montes de Guillade e Cumiar

Como todos os venres dende fai xa case dous meses, o grupo "Montañeiros Porreiros" levamos saíndo coroando os principales montes do concello, asi como explorando e visitando o patrimonio olvidado da bisbarra.

Esta vez decidimos ir os montes que lindan entre as parroquias de Cumiar e Guillade, máis preciso nos lugares de O Pedroso e a Rega. Ali atopanse unhas pequenas estacións de petroglifos descubertas e rexistradas por patrimonio pero as cales quedaron tal como estaban, e decir, no olvido...


Noso obxetivo neste última andaina era facer un routeiro por eses montes e de paso atopar eses petroglifos. O monte esta moi baixo posto que fai pouco un incendio forestal arrasou parte de este, polo que as pedras e laxes mirabanse case todas a perfección.

Pero para sorpresa dos oito que ibamos, non dimos con ningún dos xa atopados, pero si atopamos outros tantos que aínda estaban sen descubrir e estudar. Os primeiros que topamos foi nun altiño o cal pola situación era moi probable que poidera ter restos de representación gráfica.
E asi foi, sen moito esforzo topamos dúas cruces e unha coviña. Mirando o das cruces cristiáns, deducimos rapidamente que antigamente a zona ter unha alta densidade de petroglifos, polo que fumos buscando polas laxes da cara oeste ata que dimos con outro fermoso petroglifo.

Tratase duns restos moi gastados dunha representación circular, pero que aínda se pode ver súas alteracións se un fixase. Atopase na parte alta da dunha gran laxe, esta composto de tres circulos de maior a menor e rematando nunha coviña central. Seguimos vendo a zona pero as laxes xa moi gastadas e sucias polo recente incendio forestal fixo dificil atopar nada máis arredor dese fermoso petroglifo.

Saindo xa da zona de linde entre as parroquias de Cumiar e Guillade, a entorno uns 200 metros cara o sur, baixando cara Guillade, noutra laxe levamos a sorpresa de topar outra zona con petroglifos, esta vez coviñas. Tratase dunha pedra con cinco coviñas, unha bastante maior que o resto, todas espandidas e bastante gastadas. A pouca distanza destas, uns dous metros atopamos outras dúas case pegadas entre si.



Por último e de mera casualidade, noutra ladeira que cae cara Guillade moi pedrosa, nunha pedra de tamaño bastante pequeno, levamos a sorpresa de topar un extrano petroglifo. A primeira impresión parece que pode representar a figura dun animal, dun cabalo ou algo asi (recordemos que na zona atoparonse máis representación equinas), parte de este esta ben conservado e distinguese súa alteración, pero outra parte esta máis gastada e perdese pola pedra.
De todas formas foi un gran día pola cantidade de petroglifos atopados nunha tarde, ensinamos as fotos por se alguén quere velas con detalle.
Para despedirme saudar a Montañeiros Porreiros e dar grazas pola súa gran axuda, e decir que este venres as 16:00 horas voltamos quedar diante do pavillón de Ponteareas para seguir explorando a zona. Saudos

jueves, 23 de febrero de 2012

Viaxes do autor: O camiño vikingo cara Compostela

Nesta viaxe en terras das concas do ríos Ulla e Sar, entre as provincias da Coruña e Pontevedra, tentei buscar sinais dun tema moi pouco estudado da historia da Galiza, a ruta dos vikingos ou normandos, que tentaron levar varias veces dende a Ría de Arousa remontando o Ulla e o Sar coa intención de saquear a rica cidade episcopal e tumba do apóstolo Santiago, Compostela.

Este importante período da historia da Galiza cabe destacar que apenas ten interese para as institucións seu estudo, pero sen encambio a nivel arqueolóxico, historico e posiblemente tamén na toponímia ten un gran importanza. Por exemplo as famosas Torres do Oeste (Catoira) ou as da Lanzada foron levantadas para protexer as costas galegas destes saqueadores-mariñeiros, ou a mesma tumba do apóstolo foi trasladada da sé episcopal da época, Iria Flavia, a Compostela pois ali era máis doado de defendela dos guerreiros do norte...

Encaixando agora un pouco o marco histórico do cal trata a viaxe, decir que a primeira expedición normanda (que significa xente do norte) tubo como obxetivo o golfo Ártabro no ano 844, e decir a zona da actual cidade da Coruña foi onde desembarcaron, e finalizou tempo despois cunha derrota vikinga nos redores de Chantada (Lugo) polo rei Ramiro, no lugar de Camporramiro.

Despois desta primeira expedición, para a segunda vaga de invasións buscaron un sitio millor e máis rico que saquear, a sé episcopal e antiga cidade romana de Iria Flavia e o altar da tumba do apóstolo de Compostela, a cal para eles que eran pagáns, tiña pouca importanza de fe. Para isto só tiñan que adentrarse na ría de Arousa, retomar o Ulla só un par de kilometros río arriba e logo outros tantos do Sar para chegar a Iria e Compostela.
Asi o tentarón na segunda invasión (ano 858) sendo finalmente derrotados polo conde galego Pedro, pero mesmo asi conseguindo saquear Iria Flavia. Logo voltarono tentar case 100 anos despois entre os anos 964-966. Pouco despois o bispo Sisnacio reforza Compostela e Iria contra futuras violentas invasións vikingas, e nese periodo chega as costas galegas o terrible xefe vikingo Gunderedo, o cal desembarca máis de cen naves nalgún sitio da Ría de Arousa ou tal vez nas Rías Altas e vaise cara Compostela e Iria. Enterado disto o bispo-guerreiro Sisnacio e con reforzos do conde Gonzalo Sánchez vanse contra eles e se atopan en inferioridade o parecer nalgún lugar do concello de Teo, sendo derrotados e o valente Sisnacio morto na loita...

Despois deste último cruento encontro cos vikingos, o galegos senten tal terror por eles que para tentar defenderse os bispos e nobres fortifican as costas galegas, como por exmplo as Torres do Oeste, da Lanzada ou a Torre de Satumino na Ría de Arousa, que faran que as seguintes campañas vikingas ata o século XII sexan combatidas máis efetivamente, mesmo asi nunha campaña normanda no século XI, conseguen arrasar e tinguir de roxo as cidades e terras de Tui e Ourense nunha violentísima incursión nas terras do Miño.

Pois ben, este percorrido comeza un día moi choivoso de finais do inverno do 2011, a primeira parada deberia ser nas Torres do Oeste, no concello de Catoira (Pontevedra) na desembocadura do Ulla. Estas torres foron construidas sobre un asentamento castrexo, e posteriormente romano. Asi pasados os séculos e cambiando a historia, despois da morte do bispo Sisnando a mans dos vikingos, seus sucesores deciden reforzar este enclave para frear os normandos en posibles campañas futuras . Máis tarde os bispos Cresconio, Diego Páez e Diego Xelmírez as reforzan fortemente para non acabar como o seu antepasado Sisnando. No século XII e cando acaban os traballos e toma forma de castelo fortificado, chegando a nós a día de hoxe con restos de tres torres moi deterioradas. Este e un dos restos arqueolóxicos máis importantes da Galiza no que se refire a protexer nosas costas de posibles ataques e saqueos foraneos.
As Torres do Oeste foron levantadas sobre un enclave anterior para defender que os normandos non remontasen o Ulla camiño Iria Flavia e Compostela.

Abandoando xa a Ría de Arousa e as Torres do Oeste, remontamos uns kilimotros río arriba ata chegar a altura da actual poboación de Pontecesures (Pontevedra), unha vez ali cruzamos a ponte do Río Ulla e nos atopamos xa na provincia da A Coruña, máis exactamente no concello de Padrón.
Pasando a vila de Padrón nos topamos a inmortal Iria Flavia, antiga urbe romana pola cal pasaba a Vía XIX que unia Bracara Augusta e Lucus Augusta, que despois da caída do Imperio Romano comberteuse nunha importante sé episcopal galega, que posteriormente sería trasladada a Compostela.

Pois ben, antes de chegar a este punto tan importante imos para noutro sitio, a orillas do Ulla no lugar onde desemboca o Sar, río que leva dereitiño a Compostela.
Sabendo na época da importanza de Iria Flavia e os intentos vikingos por saqueala e seguir logo cara Compostela, non e dificil saber que este sería un punto importantísimo nesta investigación. Asi temos xusto enfronte da ponte unha especie de prado descampado pegado o río, vendo o pouco cauce do Sar na súa desembocadura, pode ser a hipótese de que nese descampado non só dembarcaran os normandos para asaltar Iria, senón que seguiran logo seu camiño cara Compostela a pé. ¿Conservariase este descampado dende fai máis de mil anos do camiño do Ulla a Iria? Pois o que me parece si posible é que despois do desembarco dunha gran flota vikinga nese descampado de ribeira, aproveitarase para outras actividades posteriores, como o comerzo en barco, pero nadie estaba ali, polo que todo son hipóteses.
Gran descampado a orillas do Ulla de camiño a Iria Flavia, o fondo Pico Sacro.

Desembocadura do Río Sar no Ulla, nas proximidades do descampado.

Saíndo da ribeira do Ulla cara Iria me sorprende moitísimo un topónimo que me atopo pasando a vila de Padrón, "Matanza". Este atopase entre o Ulla e Iria, e recordando o violentos que podían chegar a ser os normandos para tentar sembrar o pánico e que seus opoñentes non lles fixesen fronte, e moi probable que este topónimo si veña dun mal recordo desta época. Tal vez antes de entrar en Iria Flavia mataran nas portas da urbe a todos aqueles que atoparon polo camiño para decirlles o que lles esperaba os que estaban dentro agachados. Ou tamén e posible que despois de tomar e saquear Iria, mataran ali mesmo todos xuntos os que tentaron facerlles fronte ou mesmo por diversión súa. O que esta claro e que ningún topónimo de lugar ponse asi por asi, é aqui pode estar o significado dun.
"Matanza", lugar que se atopa entre o Ulla e Iria Flavia que ven pode deribar dunha gran matanza dos normandos nos redores da urbe de Iria.
Vista o lugar de Matanza dende Iria flavia, con Padrón o fondo.

A escasa distancia da zona de Matanza nos topamos coa antiga urbe de Iria Flavia, antiga cidade romana e logo importantísima sé episcopal. Nos redores do actual templo podese ver restos da antiga civita romana asi como tumbas cavadas en pedra. Aqui foi tal vez un dos sitios da Galiza onde máis sufriron a barbarie dos navengantes normandos, facendo incluso por mor destes que a sé epicopal se trasladase a máis distancia terra adentro ata Compostela.
Vistas o actual templo cristián de Iria Flavia.
Restos romanos que se poden ver nos redores do templo.
Algunhas das tubas que se atopan en Iria da súa antiga necrópole.

Neste antigo canto da Galiza, xa moi olvidado e esquecido, pois poucos na actualidade saben da importanza que tivo Iria Flavia en todo o noroeste peninsular, aínda se conserva un gran recordo do que foi noutra época polas súas estreitas rúas, seus restos visibles e seu respirar de sitio histórico.
Rúas en Iria Flavia.

Deixando xa atras Iria e seguindo o posible camiño dos normandos de fai máis de 1.000 anos cara Compostela, sorprendime notablemente entre Iria e Compostela cando me topei co lugar da "Escravitude". A escravitude, o comerzo con persoas, a venta de persoas o millor postor, unha autentica barbaridade aínda practicada no século XXI, pois ben, esta atrocidade era unha importante fonte de ingresos dos normandos. Ante todo estes demos do norte eran mariñeiros e comerciantes, aínda que para conseguir os bens e trocalos usasen a violencia. Polo que as propias persoas eran para eles unha materia máis de troco, polo que utilizaban os prisioneiros para a venta como escravos, asi seguramente despois de tomar unha cidade da época, pouco despois poiderase ver fileiras de homes, mulleres e nenos encadeados listos para ser levados e vendidos.
Cartel que indica o lugar da Escravitude.

Coñecendo a importanza da escrivitude para o ben dos normandos, non e tan descabellado pensar que tal vez neste lugar xa preto de Compostela, co nome actual de Nosa Señora da Escravitude, escolleran prisioneiros de Compostela e Iria para ser levados e vendidos como escravos, non voltando nunca máis as terras galaicas.
Templo da Nosa Señora da Escravitude.
Vista do camiño na ribeira do Río Sar entre a Escravitude e Compostela.

Despois de visitar os redores de A Escravitude, e cunha choiva que non daba tregua, decido voltar camiño Ponteareas. Decir que quedei moi sorprendido pola cantidade de nomes de lugar e sitios na curta distanza entre a desembocadura do Ulla e Compostela, que aínda a día de hoxe poden conserven tantos posibles vestixios das esporádicas campañas dos normandas contras as antigas terras galaicas.

Saídas: este venres a o pico do Galleiro (742 m)

Este venres sairemos andando dende Cillarga (Ribadetea) o alto do Galleiro (742 m), que o punto máis alto do concello de Ponteareas con moi boas vistas cara terras do O condado, Ría de Vigo e Serras cercanas. Quedamos se vos parece ben como sempre diante do pavillón e piscinas as 16:00 horas. O percorrido e bastante doado, un pouco de costa pero nada dificil. Espero que vos animedes os máximos posibles, saudos!!!!

martes, 14 de febrero de 2012

Casco vello de Ponteareas. Cairá??

Nova saída arqueolóxica e de sendeirismo esta semana

Este venres como levamos facendo tres seguidos visitaremos (sempre e cando o tempo permitanolo) o monte do Galiñeiro. A saída sera de Ponteareas as 15:00 horas frente o pavillón e as piscinas. Todo aquel que queira acudir só ten que aparecer ali a esa hora e pasara unha boa tarde seguro. Saudos!

Ponteareas Historia Viva

Saídas arqueolóxicas: O monte do Castelo, Cans (Porriño)

Terceiro venres de saida arqueolóxica e sendeirismo polo concello de Ponteareas, esta vez visitando os restos do Castelo de Miravel, no monte do Castelo, entre os lugares de Cans (O Porriño) e Couso (Ponteareas).
Este e o terceiro venres de saída, os anteriores venres visitouse a zona da Croa (Ribadetea) vendo os restos do castro e a mina romana co mesmo nome, e o monte da Picaraña (Ponteareas), visitando restos do castelo e do castro.











martes, 7 de febrero de 2012

Parada pide auxilio por el río Calvo

Los vecinos exigen la anulación de un proyecto para llevar agua al concello vecino de Arbo



Una década después de la polémica a nivel nacional por el trasvase del Ebro, los vecinos de la localidad de Parada de Achas, en A Cañiza, luchan para que el municipio de Arbo no se lleve parte del agua del que consideran su río y realice una infraestructura de doce kilómetros para enviar la captación. Ayer recorrieron a pie algunos de los paisajes que deja a su paso el río Calvo para exigir a todas las administraciones competentes que anulen el proyecto.

GABINO PORTO - A CAÑIZA El Calvo es un río casi mágico. Surge de la montaña en la que apareció la imagen de la Virgen de A Franqueira, ya chispeante desde los primeros metros, se llena de vigorosidad en la fraga que recibe su nombre. Por allí, cuentan los vecinos, pasa el "camiño dos difuntos", que recibe ese nombre porque antaño llevaban a los muertos a cuestas desde Folgoso o Formigueiro hasta la iglesia de Parada de Achas. Justo allí, en donde César Estévez, el presidente de la comunidad de montes, se sube a un castiñeiro que dice debe tener 700 años "y sigue dando castañas", es el punto que Arbo eligió para "roubarnos a auga", sentencian.
Una vecina explica que vio a los técnicos enviados por Arbo casi mimetizarse con la vegetación para hacer las mediciones del proyecto; era en la pasada legislatura y, opinan, que se hizo a hurtadillas y "de forma malintencionada" porque en el concello de A Cañiza "non sabían que estaban a intentar usurparnos a agua", indica José Antonio Machado, propietario de una plantación de viñedo albariño que necesita servirse de una de las "levadas" del río y que teme no poder usar en el futuro.
Obra "faraónica"
La Confederación Hidrográfica pronto dio a conocer la solicitud de Arbo y se empezaron a conocer detalles de la obra "faraónica" que obliga a los arbenses a realizar una conducción por peso de unos 12 kilómetros, con un depósito para almacenar el agua en la zona del viñedo de Paralonga y un tanque final en San Cristovo. "Queren levar a agua sin gastar electricidade, porque se collen abaixo a auga teñen que poñer un motor", afirma una vecina.
José Aser Castillo Pereira y su hermana poseen una casa en Parada de Achas pero viven en Lisboa. Ayer llegaron a la localidad para dejar constancia de su malestar. "La colectividad de vecinos de Parada que vivimos en Lisboa no estamos de acuerdo con este trasvase, porque es una aberración y tiene poca transparencia. No entiendo cómo el alcalde de Arbo dice que no sabía que los vecinos de Parada se oponían, empezó a gastar dinero con el proyecto sin conocer las consecuencias y Arbo es un concello lleno de agua, solo basta ver su página web tiene cuatro fotos y las cuatro de agua... Esto no tiene sentido, ellos tienen muchas alternativas, deberían estudiar primero las de su concello y resolver el problema con ellas".
Los vecinos piden a todas las administraciones competentes que anulen el proyecto. "por no tener sentido y destruir la naturaleza", afirma César Estévez.
FONTE: FARO DE VIGO

O que non se entende e como se pode tratar de destruir unha fraga da conca dun río casi virxe por auga, posto que o encoroo do Miño de Frieira esta moi próximo.