¿Como se come isto?

Noticias: El primer gallego era de Arbo

Estudos Miñoranos acaba su segunda excavación a orillas del Miño con la localización de más de cien herramientas del Homo Heidelbergensis, que habitó la zona en el Paleolítico

SARA VILA ARBO Piedras que para otros pasarían desapercibidas son para los arqueólogos del Instituto de Estudos Miñoranos verdaderas joyas que revelan datos del pasado. Bañados por el Miño, afloran estos días los tesoros de otro tiempo, en el que los primeros gallegos se fueron asentando en territorios fértiles, como las orillas del Miño en su último tramo. Ahora un equipo de ocho arqueólogos buscan en Arbo las huellas del primer ser humano que pisó Galicia. Se trata de un conjunto herramientas del Paleolítico Inferior con entre 250.000 y 500.000 años de antigüedad que, por iniciativa del Instituto de Estudos Miñoranos, se están recuperando para su estudio. Los recursos son muy limitados y la datación de las herramientas encontradas es difícil cuando el presupuesto es poco. Sin embargo, el yacimiento de O Cabrón, en Arbo, puede ser uno de los lugares de habitación humana más antiguos y mejor conservados del noroeste peninsular.

En julio del año pasado se realizó una primera excavación en la que se encontraron 740 piezas. Un año después, en una segunda excavación que terminó ayer se sacaron en torno a 400 piedras talladas según la tecnología achelense. El ayuntamiento de Arbo financió esta iniciativa con 1.000 euros para sufragar los gastos de transporte y manutención de los arqueólogos voluntarios. Además también cuentan con la colaboración de la Universidade de Vigo y con el Centro Nacional de Evolución Humana de Burgos.

El terreno en el que se encuentran los restos está a pocos metros del cauce del Miño, y los arqueólogos aseguran que por allí pasaba un pequeño arroyo que desembocaba en él. Allí estaría instalada una comunidad de Homo Heidelbergensis, que habitó la zona por entonces.
Los arqueólogos organizaron diversas jornadas de puertas abiertas para explicar a los vecinos como vivían los arbenses hace casi medio millón de años. El sábado también se celebró una charla en el Museo do Viño de Arbo en la que participó el alcalde del municipio, Xavier Simón.

FONTE FARO DE VIGO

Ponteareas romana: As explotacións mineiras do Río Tea, introducción

Unhas das pegadas que nos deixaron os romanos no noso concello foron restos de minas auríferas nas ribeiras do Río Tea. O Tea sempre tivo a fama de ser o segundo afluente máis importante do Miño, e tal vez esa fama ben de esta época xa que polos restos que nos chegan a día de hoxe, debeu ser un importante lugar de extracción de ouro.

Os romanos usaron nestas terras a tecnica de "ruina montium", táctica que consistia en construir canles de auga que arrastrasen grandes cantidades de terra, as cales eran depositadas logo para extraer as pepitas. O lugar máis significativo onde usaron esta técnica foi nas famosas Medulas, no Bierzo.

Restos das canles da mina da Ponte, por detras do Cash Record.

Temos asi no cauce medio do Tea un importante patrimonio mineiro, dos cales se conservan restos de tres pontes romanas a moi pouca distanza entre si posto que están en plena zona aurífera. Tamén conservamos castros mineiros romanizados nesta zona como o Castro da Croa en Ribadetea. Outros castros parecidos que se atopan nese tramo mineiro serián o das Balsadas en Areas ou o das Searas en Angoares, e ata moi posible que tivera algo que ver o desaparecido que se atopaba baixo a plaza do cabezón no casco urbano de Ponteareas.

Restos da mina da Moscadeira, Ponteareas.

Asi nos chegan restos de cinco minas nas ribeiras do Tea, a da Croa a só uns metros do castro na parroquia de Ribadetea, a da Ponte a un Km da última moi pretiño da Freixa, por detras do Cash Record. Apenas distante desta estaria a da Moscadeira e o outro lado do río as da Ribeira, no barrio areán de Ganade. Estas dúas no seu tempo seguramente seria unha soa mina de importantes dimensións.
Por útimo temos restos da das Covas, en Moreira, moi deteriorada pola autoestrada a cal lle pasa case na súa totalidade por enriba deteriorando importantemente este xacemento. Este foi o unico xacemento destas careacterísticas que levou un pequeno estudo antes do paso da autoestrada dirixido pola arquóloga V. Carmen Torres (Anta de Moura S.L) no 1994, descubrindo restos de canles e foxas.
Vistas dende o monte do Castelo, en Cillarga (Ribadetea) de onde posiblemente se viaxiaban as minas do Val do Tea.

As características que cumplen estas minas a simple vista son os restos dos foxos das canles que contrastan notablemente co entorno natural. Tamén se pode nomear o monte do Castelo en Cillarga (Ribadetea), onde en época romano o parecer foi unha zona de vixianza e seguramente seu control sobre o cauce medio do Tea serviu para vixiar estas minas. Destacar tamén a pouquiña distanza que se atopaba a Vila romana de Angoareas, que seguramente rexentaba estas explotacións.
O marco xeográfico no que se situan estas explotacons vai máis ou menos dende a parroquia de Ribadetea ata Moreira pegado a ribeira do Tea, aínda que pode ser aínda maior.

Moi pronto podremos estudalas unha por unha en outros articulos destas.

Viaxes do autor: Viaxe os castros auríferos astures máis os galaicos do Val do Navia (Asturies)

Esta viaxe se realiza dende Ponteareas ata o occidente de Asturies, máis especificamente as antigas concas auríferas das terras de Narcea e Allande e os castros galaicos do Val do Navia.

A primeira visita no primeiro día farase as terras de Narcea e Allande, entrando en Asturies polas terras leonesas da Laciana. Rodeados dunha fermosa paisaxe de abruptas montañas da Cordilleira Cantábrica e profundos vales chegamos o concello de Pola Allende.

A 6,5 Km da capital do concello na parroquia de San Martin de Beduledo no alto do monte de San Chuis ou Luis, a máis de 780 m de altitude, nos atopamos co castro de San Chuis.
O seu asceso non e facil, pois hai que subir parte do monte por estreitas pistas sen asfaltar. Pero o premio e inmellorable, dende este se poden ver unhas impresionantes e fermosas vistas sobre o contorno, sendo un importante punto extratéxico.
O asentamento ten moito que ver coa explotación aurífera romana da zona, aínda que en estudos máis actuais descubriuse que seu orixe se retornaba moito máis atras, posiblemente en época indixena entorno os séculos VII-VI a.C, sendo seu máximo explendor na etapa romana ata o século III da nosa era. Tamén tubo poboación residual nos siglos V-VI, sendo o último castro de Asturies en ter poboación.

A estructura do castro e triangular, destacando unha gran liña de foxos e parapetos defensivos sobre todo polas partes con menos defensas naturais. No interior abundan as vivendas circulares polas terrazas habitacionais, moitas moi ben conservadas.
Na parte alta, e decir a acrópole, destacan as vivendas de forma cadrada e rectangular, mostra da pegada romana. No máis alto hai unha gran estrutura de forma rectangular con varios habitaculos unidos, o que fai parecer unha especie de masio romana. Recordemos que este castro en época mineira romana de extracción aurífra é vivián nel funcionarios e técnicos da administración mineira romana da zona.


Vitas o Castro mineiro de San Chuis (Pola Allande), na última foto estructura cuadricular que se parece a unha posible mansio romana.

Saíndo das terras de Allande voltamos as terras de Narcea, máis concretamente o sur destas cara o pobo de Llarón/Larón, na Serra do Rañadoiro no concello de Cangas de Narcea.

Cruzando gran parte do profundo val do Narcea e atravesando o Monte do Rañaidoiro (1.181 m) por un moderno tunel, a saida nos topamos co pobo de Llarón, onde se atopan os restos de un importante poboado castrexo romanizado.
Pese a ser o unico castro practicamente excavado do concello de Cangas de Narcea me levo a sorpresa do gran avandono deste. O montículo sobre o cal se asentan os restos do castro de Llarón é inaccesible polo abandono, a vexetación o cubre por enteiro facendo calquer intento de entrar no recinto imposible.
Neste castro foi excavado no ano 1978, nel atoparanse restos de vivendas circulares e datarase de época romana, tendo un gran explendor.

Vista o inaccesible castro de Llarón, caido no olvido co Rañadoiro testigo de fondo.

Saíndo de Llarón a seguinte parada e Trascastro, tamén no extenso concello de Cangas de Narcea, pero a unha distancia considerable, tendo que bordear a Serra de Degaña e meterse de novo en terras leonesas, cruzando despois o famoso porto de Leitariegos para voltar a Asturies o val do Naviego. Enclavado neste fermoso val de paisaxes incribles e habitadas polo oso pardo, chegamos a Trascastro.
Aqui pasarei a noite nunha casiña de aluguer tradicional moi fermosa. Pero antes vistarei o castro de Trascastro, o cal e un gran outeiro cunha pequena capela no alto, este esta sen escavar.
Mesmo asi conserva unhas impresionantes defensas feitas por foxos e parapetos que caen no río Naviego. No seu interior abundan os restos petreos e podense apreciar trozos da antiga muralla. Tamén conserva a perfeción algúnhas terrazas.
Trascastro, pobo de Cangas de Narcea que conserva restos do antigo castro no outeiro que se ve o fondo da foto.

Paisaxe do val do Naviego en Trascastro, Cangas de Narcea.

No seguinte día madrugando é avandono as fermosas paisaxes das terras de Narcea para ir cara a costa Cantábrica. Cruzando Asturies de sur a norte dirixome o val do Navia, para visitar os catros Galaicos que abundan nas beiras do Río Navia.

Chegando a localidade de Navia, moi preto da Galiza na desembocadura do Río Navia, retomamos río arriba ata o concello de Boal.
Polo camiño podese admirar unha encantadora paisaxe do Val do Navia, que irrumpe entre as cadeas montañosas.

Vistas o fermoso Val do Navia, Boal (Asturies)

Chegados o concello de Boal, dirixome a parroquia de Pendía, onde se atopa un misterioso castro Galaico moi peculiar e unico nun sentido.
O acceso a este asentamento e complicado, unha estreita pista primeiro asfaltada e logo sen asfaltal nos conduce monte arriba a este.
Xa no interior do poboado temos unhas boas vistas sobre o Val do Navia. A estructura deste e un peñasco con pequenas terrazas nas que se espanden as vivendas. Na parte máis alta do peñasco o poboado atopase moi deteriorado, pero nas faldas e terrazas pasa o contrario, este atopase bastante ben conservado e abundan as vivendas circulares, dando proba de seu orixe preromano.
Pero o que máis destaca deste poboado sobre os outros, e que posué no mesmo asentamento dous monumentos con forno. Estas estranas arquitecturas aínda hoxe se descoñece seu labor, aínda que a teoría máis destacada e que foran saunas ligadas a rituais.
En toda a Cultura Castrexa só coñecense restos de trece estructuras deste tipo, polo que e moi misterioso que neste mesmo poboado se atopen dúas delas. Tal vez este asentamento foi no seu tempo un enclave de rituais relixiosos.


Castro de Pendía, arriba un dos monumentos con forno dos dous que poseé este asentamento. Abaixo, podese ver a estructura do poboado.

Marchando de Pendía voltamos ir cara o Navia pero agora en dirección contraria, e decir río abaixo para dirixirnos a localidade de Coaña.
Nesta localidade atopase o castro máis significativo de Asturies, e un dos máis importantes da Cultura Castrexa. Tratase do castro galaico de Coaña, tamén coñecido no lugar como Castrillón ou Castelón.
este poboado de orixe xa romanizado e unhas das xoias da Cultura Castrexa, construido como asentamento mineiro aurífero e posiblemente capital da tribu dos Alvioóns, data dos sécuulos I o III d.C. Nel asentanse máis de oitenta vivendas, polo que súa poboación debeu andar entre os 1.000 e 2.000 habitantes.
O seu interior esta moi urbanizado, e podemos atopar dende barrios familiares, rúas empedradas, prazas, desaugues... ata un monumento con forno na súa acropole, a cal cando visitei o poboado estaban restaurando e non poiden acceder.
Na entrada desta citania atopase un centro de interpretación con museo, onde se expoñen restos deste e outros castros da zona, ademáis dunha exposición das explotacións mineiras auríferas do occidente asturián.


Castro de Coaña, arriba vistas o castro. Abaixo nas seguintes podese ver o interior deste e algunhas estructuras.

Por último antes de partir da vila de Coaña visitarei unha Estela discoide que fora atopada nos redores da localidade. Esta e unha soa peza granítica duns dous metros de altura, ten un gran disco no medio con varias liñas borrosas en forma de signos. Seguramente seu uso foi para rituais relixiosos.
Estela Discoide de Coaña.

Visitada a estela acaba a viaxe polos castros do occidente asturián e volta a terras do O Condado. Decir que estes últimos castros que visitei do val do Navia eran do pobo Galaico, e os anteriores do Astur, pero sinceramente apenas atopei diferenzas entre ambos asentamentos e estructuras pese a ser de pobos diferentes, polo que pode ser que a Cultura Castrexa abarcara máis territorio do que se pensa ou nos fan pensar. Ata seguinte viaxe.

Mabnifa 19 de Xuño. Ponteareas en loita

#Manifa 19X uño 2011 Ponteareas

IV TARDES LIBRTARIAS: As plantas de biomasa e outras malas herbas

Auditorio Reveriano Soutullo (Sala multiusos) - Ponteareas

Venres 8 e sábado 9 de xullo.

Venres 8
19:30 h Proxección do documental "Apaga e Vámonos" (Manel Mayol, ano 2005)
21:00 h Conflictos de enerxía, charla cos grupos. Reganosa Demolizón. Asemblea do Suído.

Sabado 9
18:30 h Colectivo "Salva la selva"
19:00 h Charla sobre o proxecto da Planta de Biomasa de Ponteareas a cargo do Ateneo.
20:30 h Outras alternativas para os nosos montes, mesa redonda coas experiencias de Abonos Lourido CMVMC de Cabeiras.

Ponteareas na historia: Aceifa de Almanzor contra Santiago ano 997

Al-Manṣūr billah, O victorioso por Alá, máis coñecido por "Almanzor", foi un caudillo da Al-Andalus musulmán nos tempos do Califato de Cordoba. Sabese que naceu entorno o ano 938 e morreu o parecer no 1002 en Medinaceli (Soria) aínda que este dato non esta moi claro polo de agora.
Conseguiu ascender o poder do Califato no ano 976 trala morte do califa Alhakán II e a sucesión de seu fillo Hisham, moi novo aínda para gobernar, o que aprobeitou Almanzor para facerse tutor deste e desa forma gobernar o Califato. A Hisham encerrouno no palacio de Medina Azahara (Cordoba) con todos os luxos e praceres para telo ali entretido.

Retrato de Almanzor.

No 8 de outubro do mesmo 976 Hisham nombrou a Almanzor primer ministro, co cal atopouse case co poder absoluto do Califato. Comezaba asi un novo periodo para Al-Andalus, caracterizado polas constante "razias" (campañas) de castigo contra os reinos cristiáns do norte.

Almanzor reuniu un reducido pero poderoso exército de mercenarios, co cal sembrou o pánico nos reinos cristiáns facendo un total de 56 razias entre os anos 978 e 1002.
Destacan as que arrasaron no 981 Zamora, 985 Barcelona, 986 Coímbra, 988 Sahagún e Eslonza, 997 Braga e Santiago de Compostela, 999 Pamplona, 1000 Batalla de Cervera e 1002 San Millán da Cogolla.

Ilustración da época do exercito musulmán.

Pero a máis simbólica sen dubida foi a que arrasou no verán do 997 Santiago de Compostela, mandando seu obispo Pedro Mezonzo evacuar a cidade. Nesta razia Almanzor destruiu por completo o templo prerroman existente na cidade, só respetando aínda non se sabe moi ben ó porque a tumba do apostolo.
A lenda conta que os prisioneiros cristiáns cargaron as campás do antigo templo de Compostela ata Cordoba, onde foron colocadas na mezquita como lámpadas. Dous séculos e medio despois, serián prisioneiros musulmáns quen as voltarián cargar ata Compostela despois de que Fernando III o Santo as recuperara.

Antigas Campás de Compostela que Almanzor levara para Cordoba.

Nesa mesma campaña contra Braga e Santiago, o cronista musulmán Ibn Idhari narra un estrano suceso ocurrido moi preto destas terras, seguramente neste val do Tea no camiño de Almanzor coas súas tropas dende Braga cara Santiago. O episodio conta o seguinte.

Preto das ribeiras do Miño, nunha noite moi fría e cando o vento zoaba e a chuvia ía a máis, Almanzor chamou a un cabaleiro da súa tropa e ordenoulle que fora o desfiladeiro de Taliares (probablemente na zona de Salvaterra de Miño) e que, unha vez alí, detera o primeiro transeúnte que por alí pasara.
O cabaleiro obedeceu e apostouse no desfiladeiro toda a noite, montado no seu cabalo e soportando o frío, o vento e a chuvia. Pouco antes do mencer, apareceu polo desfiladeiro un velliño decrépito montado montado nun asno e cargado de aparellos para a leña.
O cabaleiro interrogouno preguntándolle onde ía, e o velliño respondeu os seus labores de cortar leña. O cabeleiro pensou qué podía querer almanzor dun pobre velliño na busca de leña polo monte, e deixouno marchar.

De seguida reflexionou e, temendo a severidade de Almanzor por non cumplir as ordes, deteu o velliño e levouno ante Almanzor. O velliño clamaba pola súa liberdade ó cabaleiro: "¿Que pode querer Almanzor dun velliño coma min?, no nome de Deus, deixame marchar".
Pero o cabaleiro negouse e conduciuno ante o ministro, que non durmira en toda a noite. Almanzor ordeou rexistrar ó velliño, e resultou que lle atoparon unha carta na albarda de seu asno. A carta procedia duns cristiáns que entraran a servir no exército andalusí e que se comunicaban cos seus correxionarios para traizoar a Almanzor e atacar as tropas musumáns nun lugar designado.

O chegar o mencer almanzor fixo decapitar a todos eles, ós soldados traidores e ó que se fixera pasar por leñador.
Mezquita de Cordoba.

Esta misteriosa e curiosa anecdota enriquece máis a historia e folclore deste val, no que o famoso Almanzor pasou por este estrano episodio.

Almanzor morreu os 73 anos seguramente por causas naturais, en canto o lugar da súa morte, áinda hoxe non esta moi aclarado pero seguramente foi en Medinaceli, no sur da provincia de Soria.

Algunhas fotos do Corpus Christi 2011 en Pontereas

Actualidade: Manifestación do 19-X en Ponteareas.

O colectivo da acampada e asamblea de Ponteareas nacida do movemento 15 M, protagonizaron a primeira manifestación do movemento no pobo, a cal resultou todo un exito acudindo centos de persoas facendo asi unha páxina de historia mais no concello., adiante ponteareáns!!

Cultura Castrexa: O Castromao (Guillade)

Asentamento fortificado situado na parroquia de Guillade no alto do monte Castromao, a 305 m de alitude e facendo linde coa parroquia de Santiago de Oliveira.

Este xacemento atopase nunha zona de explotación forestal, onde se fixeron repobocións polo que se deteriorou notablemente o recinto fortificado e seus redores. O asentamento atopase sobre un outeiro circular onde a superficie máis alta seria a zona habitacional e os redores as defensivas, estas aínda contan na zona este con restos de un parapetoe un posible foso. Nese sector tamén hai restos da posible muralla defensiba en moi mal estado e moi deterioradas.

O resto de liñas defensivas atopanse moi alteradas polas repoboacións forestais, facendose que se conserven na caida do outeiro restos petreos e das posibles murallas polo terreo dipersas pero moi deterioradas xa que crearonse socalquiños para unha máis doada repoboación.

No cumio, que é onde se asentaria a zona de vivendas esta moi deteriorada e altareda posto que s pasou unha excavadora para chandar mellor o terreo, revolvendo asi moitas pedras pertencentes seguramente as vivendas. Nom sabemos o grado de destrucción que causou esta excavadora, pero o parecer que por onde accedeu o cumio rachou algunha liña defensiva na parte sur, nesta apenas se viron restos petreos, poo que se cree que a primeira liña defensiva do poboado dende este seria máis ben un parapeto de terra, polo que nos pode indicar a antiguidade do xacenmento, sendo poliblemente preromano.
No cumio nalgunha esquina da parte este menos deteriorada se pode ver algún resto de vivenda ou estructura moi superficial. Pola zona aínda se conservan restos de pedras de mediano tameño e ata restos ceramicos sobre o xacemento.

Moi cerquiña, no mesmo monte se atopa as ruinas dunha capela medieval, e xunto esta os restos do que parece un antigo lagar no cal o lado hai dous petroglifos nunha pequena pedra erguida, todos estes restos os estudiaremos máis adiánte noutra reportaxe propia.

FICHA TÉCNICA

LUGAR: Castromao, Guillade

ALTIDUDE: 305 metros

COORDENADAS: LONX: 08º 26´25” LAT: 42º 10´56”

TIPOLOXÍA: Asentamento fortificado (Castro)

DATACIÓN: Idade de Ferro

ESTADO DE CONSERVACIÓN: Regular, con alteracións por labores de repoboacións forestais

CLASIFICACIÓN DO SOLO: Solo rústico de protección do patrimonio

PROPIEDADE: Privada ( mancomún)

Superficie do cumio do outeiro.
Restos da posible muralla pola parte este menos deteriorada.
Acumulacións petreos no cumio deteriorado por a acción de excavadoras.
Posible resto de vivenda ou etructura do poboado.
Vista aerea do asentamento fortificado.

Os primeiros cinco días na acampada de Ponteareas, loitando por un mundo máis xusto

Primeiro día, venres 20 de maio



Sabado 21 de maio



Domingo, 22 de maio


Luns, 23 de maio


Martes, 24 de maio